Dit is het moment voor open source

De omstandigheden zijn nog niet eerder zo gunstig geweest voor de adoptie van open source. Drie factoren geven daarbij de doorslag: de opkomst van cloudcomputing, de toenemende zorgen over cybersecurity en de kwaliteitsimpuls van open source.

De opkomst van cloudcomputing

Cloudcomputing is de ontwikkeling dat steeds meer computertaken via internet op andere locaties wordt uitgevoerd. De voordelen daarvan zijn schaalbaarheid, potentieel betere beveiliging en toegankelijkheid. Maar de migratie naar de cloud betekent ook dat veel software opnieuw moet worden geschreven. Met name het omzetten van veel maatwerktoepassingen zal nog geruime tijd in beslag gaan nemen. Veel instellingen zijn huiverig voor een migratie naar cloudcomputing, want hoewel ze de voordelen zien, zijn ze bang opnieuw en nog meer afhankelijk te worden van leveranciers. Open software biedt een mogelijkheid voor instellingen om te profiteren van de voordelen van cloudcomputing, zonder daarmee afhankelijk te worden van nieuwe leveranciers.

Daar komt nog bij dat veel gegevens die overheden verwerken binnen Nederlandse of Europese jurisdicties dient te worden opgeslagen - een eis waaraan buitenlandse leveranciers niet altijd kunnen voldoen. Buitenlandse wetgeving als de Amerikaanse Patriot Act en FISA maken dat Amerikaanse leveranciers de NSA desgevraagd in het geheim toegang moeten verlenen tot de gegevens, zelfs als die buiten de VS worden bewaard.

De toenemende zorgen over cybersecurity

Cybersecurity is een belangrijke bron van zorg voor ICT-managers. Nederlandse overheden zijn verantwoordelijk voor uitermate gevoelige gegevens en de gevolgschade van een succesvolle hack kan enorm zijn. De onthullingen van Edward Snowden over de wijze waarop buitenlandse geheime diensten zichzelf op zeer geavanceerde wijze toegang verschaffen tot allerlei persoonlijksgegevens, hebben duidelijk gemaakt dat opslag van gevoelige gegevens in de cloud niet zonder meer acceptabel kan zijn.

De onthullingen van Snowden hebben duidelijk gemaakt dat ook open software kwetsbaar kan zijn en dat het adagium van Linux-bedenker Linus Torvalds dat 'vele ogen alle bugs oppervlakkig maken' alleen werkt als die ogen ook daadwerkelijk gaan kijken. Desondanks is ook duidelijk geworden dat open software na de vonst van een nieuwe kwetsbaarheid sneller en effectiever wordt aangepakt dan vaak gebeurt met gesloten software, waar problemen nogal eens worden gebagatelliseerd of waar de software inmiddels niet langer wordt ondersteund. Uiteindelijk zal daarom open software de veiliger keuze blijven, zowel ten opzichte van criminelen als ten opzichte van inlichtingendiensten.

De kwaliteitsimpuls van open software

Toen in 2002 de Motie-Vendrik unaniem door de Tweede Kamer werd aangenomen, die het verplicht stelde voor de Rijksoverheid om gebruik te maken van open standaarden en die opdracht gaf om de voorkeur te geven aan open source software, was de kwaliteit van open software vaak nog onvoldoende. Gesloten alternatieven waren gebruikersvriendelijker en eenvoudiger aan te leren. Inmiddels gaat die vlieger niet langer op. Microsoft Office en Windows zijn niet fundamenteel beter meer dan de open alternatieven, zoals LibreOffice en verschillende smaken van Linux. Ze zijn gelijkwaardig geworden, vanuit het perspectief van de eindgebruiker. 

De reden daarvoor is dat de belangrijkste innovaties op softwaregebied inmiddels achter ons liggen. Gesloten software heeft een natuurlijke voorsprong in innovatieve kracht, waar het gaat om compleet nieuwe systemen. De investeringen die nodig zijn om een product in het geheim te ontwikkelen en dan te lanceren past niet bij open-softwareontwikkeling.

Echter, de kracht van tienduizenden ontwikkelaars die open software samen uitbouwen, zal op termijn alle achterstand inlopen. Nu de belangrijkste innovaties zijn gedaan, tellen de voordelen van open software steeds zwaarder. Daarom is dit de tijd om de overstap te maken. Door toevoegen van de ontwikkelkracht die de Nederlandse overheden kunnen opbrengen, kan een finale slag worden gemaakt om open source de standaard te maken binnen de Nederlandse overheid.